Cynyddu ymgysylltiad cymunedol: persbectif gerddi cymunedol – gan Poppy Nicol, Mentor Cymheiriaid
Egin a Chydlynydd Prosiect ar gyfer Prosiect Global Gardens
Mae ymgysylltu â’r gymuned leol yn allweddol ar gyfer unrhyw brosiect sy’n galw ei hun yn gymunedol.
Ar gyfer ymgysylltu cymunedol ystyrlon, mae’n hanfodol ei werthfawrogi, ei adnoddau a’i gydnabod fel proses barhaus. Mae lleoedd, y tirweddau a’r ecosystemau y maent yn byw ynddynt a’r bobl ac endidau eraill sy’n byw ac yn gweithio ynddynt yn ddeinamig ac yn newid yn barhaus.
Yn y blog hwn, rwy’n cynnig myfyrdod ar sut mae Prosiect Global Gardens wedi gweithio i ymgysylltu â’r gymuned leol.
Ynglŷn â phrosiect Global Gardens
Mae Prosiect Global Gardens (Gerddi Byd-eang) yn brosiect tyfu cymunedol sydd wedi’i leoli yn y rhandiroedd Flaxland, Caerdydd. Ein nod yw cefnogi dysgu yn y gymuned am dyfu bwyd, coginio maethlon tymhorol a chelfyddydau a chrefft gynaliadwy. Rydym yn gweithio gydag amrywiaeth o bobl sy’n byw yn ein cymdogaeth leol gan gynnwys myfyrwyr, teuluoedd a cheiswyr lloches.
Rydym yn cydnabod bod gerddi cymunedol yn adnodd pwysig i bobl feithrin sgiliau a phrofiad mewn tyfu bwyd yn ogystal â darparu cyfleoedd i gysylltu â natur a phobl eraill sy’n byw yn lleol. Mae ein rhaglen o weithgareddau yn cynnwys sesiynau gwirfoddol rheolaidd, sesiynau presgripsiynu cymdeithasol (lle mae pobl yn cael eu cyfeirio gan eu meddyg teulu), sesiynau ysgol goedwig, clwb gwneud a trwsio, gweithdai a chyrsiau.
Dros y 7 mlynedd diwethaf, rydym wedi ceisio datblygu dealltwriaeth o sut y gall ein gardd gymunedol fod o fudd i fwy o bobl yn yr ardal leol.
Merched yn yr Ardd: ymgynghoriad cymunedol
Yn y flwyddyn gyntaf o sefydlu’r Prosiect Global Gardens, parhaodd merched if od yn y lleiafrif mewn sesiynau garddio gwirfoddol. Yn 2017, cynhaliwyd dau weithdy cymunedol i archwilio sut y gallem wneud mwy i gefnogi merched drwy ein gwaith. Gwahoddwyd mynychwyr gweithdai i drafod sut y gallai gerddi cymunedol, gan gynnwys Global Gardens, fod yn fannau mwy diogel, croesawgar a meithringar i ferched. Fe wnaethant dynnu sylw at bwysigrwydd gwneud gerddi cymunedol yn fannau sy’n addas i deuluoedd yn ogystal â phwysigrwydd cyfleusterau toiled a lloches ar y safle. Ar y pryd, roedd Global Gardens yn brin o’r ddau.
Cyd-ddylunio gofod sy’n addas i deuluoedd
Dylanwadodd adborth o’r gweithdai hyn yn sylweddol ar ffocws dyfodol ein gweithgareddau prosiect. Mewn sesiynau garddio gwirfoddol dilynol, buom yn gweithio i greu gofod sy’n addas i deuluoedd, gan dynnu sbwriel o’n safle a oedd wedi dioddef tipio anghyfreithlon o’r blaen. Cawsom gyllid llwyddiannus hefyd ar gyfer toiled compost hygyrch ac amrywiaeth o fannau lloches.
Yn 2020, gwnaethom ofyn am ganiatâd i ymgymryd ag ardal newydd o’r safle rhandiroedd a oedd â sawl coeden gollddail aeddfed, gan gynnwys rhai coed ffrwythau. Wrth ymgymryd â’r darn newydd hwn o dir, ein nod oedd creu ardal sy’n gyfeillgar i fywyd gwyllt sy’n cefnogi chwarae diogel i deuluoedd. Diolch i gyllid gan Cadwch Gymru’n Daclus a’r Loteri, fe wnaethon ni blannu gwrychoedd brodorol, datblygu cylch log adrodd straeon a chodi canopi cynfas storïau. Roedd creu’r gofod hwn yn ein galluogi i ymestyn ein rhaglen i gynnwys sesiynau ysgol goedwig i deuluoedd lleol. Rydym bellach yn cynnal sesiynau misol ar gyfer plant 1-7 oed ac wedi bod yn treialu sesiwn reolaidd arall ar gyfer plant 7-11 oed.
Mae ein sesiynau ysgol goedwig wedi’u seilio ar ysbryd cyd-ddylunio. O’r cychwyn cyntaf, mae arweinwyr ysgolion coedwigaeth wedi gweithio gyda theuluoedd lleol i gyd-greu’r gofod chwarae awyr agored a’r rhaglen weithgareddau. Yn ystod cyfnod clo cyntaf Covid-19, pan nad oedd modd cynnal sesiynau wyneb yn wyneb, gwahoddon ni deuluoedd i fynd am dro mewn parc lleol a dewis deilen i olrhain ymlaen i gynfas a’i hanfon yn ôl atom. Yna cafodd y dail cynfas hyn eu pwytho i gynfas ein canopi storïol. Mae sesiynau eraill wedi galluogi teuluoedd i greu gwrthrychau a ddefnyddir yn y sesiynau – gan gynnwys cwpanau a bowlenni allan o glai.
Gofyn am adborth parhaus
Mae adborth parhaus gan wirfoddolwyr, buddiolwyr prosiectau a thrigolion lleol wedi llywio ein gwaith fel prosiect ac wedi llywio sut rydym wedi symud ymlaen fel prosiect – gan gynnwys datblygu’r seilwaith ffisegol a’n rhaglen o weithgareddau.
Bob blwyddyn, rydym yn gofyn am adborth gwirfoddolwyr drwy arolwg ar-lein a thrwy gyfarfod personol, lle rydym yn gwhaodd gwirfoddolwyr i rannu adborth ar eu profiad gwirfoddoli. Rydym hefyd wedi cynnal nifer o gyfarfodydd cymunedol penodol i ganolbwyntio ar ffrydiau gwaith penodol. Arweiniodd ein Gweithdy Gweledigaeth Gweithredu Hinsawdd 2020 gyda gwirfoddolwyr, er enghraifft, at ddatblygu clwb gwneud a trwsio, a datblygu cyfres o weithdai yn cefnogi gweithredu hinsawdd yn y gegin a’r ardd. Rydym hefyd wedi cynnal diwrnodau agored ac ymgynghoriad cymunedol i’w rhannu yn ein cymdogaeth leol i feithrin dealltwriaeth o sut y gallem helpu i gryfhau’r gymuned.
Gweithio gyda grwpiau a sefydliadau partner i ehangu ymgysylltiad
Er bod ceisio adborth gan fuddiolwyr presennol y prosiect yn hanfodol, mae hefyd yn bwysig ystyried sut i ehangu cyrhaeddiad ac archwilio pam efallai na fydd rhai aelodau o’r gymuned yn teimlo’n gyfforddus neu’n gallu cael mynediad i’n gwefan.
Rydym wedi canfod bod gweithio gyda grwpiau a sefydliadau partner yn cefnogi ymgysylltu â grwpiau anoddach eu cyrraedd a/neu grwpiau heb gynrychiolaeth ddigonol. Yn hytrach na cheisio dyblygu gweithgareddau presennol, mae gweithio mewn partneriaeth yn adeiladu ar gryfderau presennol grwpiau a sefydliadau cymunedol tra hefyd yn eich galluogi chi fel grŵp cymunedol i gerfio eich ardal o arbenigedd.
Mae gweithio gyda chylch chwarae Cyngor Ffoaduriaid Cymru a’r Prosiect Partneriaid Geni er enghraifft wedi ein helpu i feithrin dealltwriaeth o sut y gallwn gefnogi teuluoedd sy’n chwilio am loches yn yr ardd yn well. Dros y tair blynedd diwethaf, rydym wedi gofyn am adborth gan deuluoedd sy’n ceisio lloches sy’n mynychu nifer o ddigwyddiadau a gynhelir yn yr ardd. Daeth cyllid ar gyfer cludiant i’r ardd, costau cyfieithu, lle i newid napis bwyd i gyd i’r amlwg fel ffactorau pwysig sy’n cefnogi’r teuluoedd i fynychu.
Diolch i gyllid gan y Loteri, rydym bellach yn cychwyn ar raglen 10 mis ‘Tyfu Gyda’n Gilydd’ lle byddwn yn cynnal cyfres o weithdai yn yr ardd gymunedol ar gyfer teuluoedd sy’n chwilio am loches, a gyflwynir mewn cydweithrediad â’r Prosiect Partneriaid Geni. Yn y cyntaf o sesiynau’r rhaglen hon, bydd teuluoedd yn cael eu gwahodd i gyd-ddylunio’r rhaglen.
Casgliad
Yn aml, gall ymgysylltu â’r gymuned fod yn waith anweledig ond hanfodol i brosiectau cymunedol. Yn aml gall fod yn cael ei danbrisio a’i dan-adnoddau. Er mwyn gwella ymgysylltiad cymunedol, byddai prosiectau cymunedol yn elwa o adeiladu cymunedau ymarfer, gan gysylltu ag enghreifftiau arloesol o ymgysylltu â’r gymuned ac adeiladu sgiliau ac offer ar gyfer hunan-atgyrchedd – fel bod eu taith ddysgu bersonol eu hunain mewn ymgysylltu â’r gymuned yn cael ei chofnodi.
Bydd Poppy yn un o’r panelwyr ar ein gweminar Tyfu Gwytnwch Bwyd: Gerddi Cymunedol a Gweithredu Hinsawdd a fydd yn digwydd am 2-3yh ar y 29ain o Dachwedd 2023 – mwy o wybodaeth a cofrestrwch yma.
Comments are closed.