Wedi’i leoli yng Nghasnewydd, mae Plot 4 yn rhandir cymunedol bywiog wedi’i ysgogi gan gariad at natur, gweithredu ar yr hinsawdd a byw’n gynaliadwy. Mae ganddyn nhw fannau cymunedol lle maen nhw’n cynnal gweithdai a digwyddiadau sy’n cysylltu â natur ac yn cyfrannu at amgylchedd mwy gwyrdd. Mae eu cartref yn The Place, canolfan gelfyddydau a chymdeithasol a redir gan y Cwmni Theatr Tin Shed sy’n arbenigo mewn ymgysylltu â’r gymuned a lles.
Diolch i argymhelliad gan gydweithiwr, cafodd y grŵp eu cyfeirio at gefnogaeth gan rwydwaith gymunedol gweithredu ar yr hinsawdd Egin.
Taith flodeuog gydag Egin
Plannwyd yr hedyn y syniad ar gyfer Plot 4 sawl blwyddyn yn ôl ac ers hynny mae wedi tyfu i fod yn ganolfan gymunedol i selogion garddio a dechreuwyr fel ei gilydd, gan gynnig lloches groesawgar yng nghanol y ddinas. Mae cwsmeriaid rheolaidd yn ymgynnull yno bob prynhawn Sul, gyda grŵp amrywiol yn amrywio o fabanod i bobl yn eu wythdegau. Mae byrbrydau a sgyrsiau bob amser wrth law – ochr yn ochr â thasgau garddio a rhannu sgiliau.
Mae hyfforddiant garddio yn cael ei arwain gan Beth Davies, ysgrifennydd y safle, sydd yn allweddol yn y broses o ddatblygu mwy o weithgareddau allgymorth ac yn rhagorol wrth ddod â phobl at ei gilydd mewn ffyrdd hygyrch. Mae hyn yn rhedeg ochr yn ochr â sesiynau lles creadigol a gyflwynir gan yr artist proffesiynol Marega Palser sy’n archwilio newidiadau tymhorol ac yn myfyrio ar natur. Mae’r awyrgylch yn fywiog, yn ofalgar ac yn gynhwysol – gyda’r nod o helpu rhai cyfranogwyr i ymdopi â phroblemau iechyd corfforol a meddyliol.
Roedd Cydlynydd Plot 4, Katie Keeble, yn awyddus i weithio gydag Egin i dderbyn cefnogaeth fentora a sicrhau bod gweithgareddau’r grŵp yn parhau i fod yn gynaliadwy. Yn fuan iawn, cafodd ei rhoi mewn cysylltiad â’r hwylusydd Aimee Parker, sy’n cofio:
“Pan wnes i gyfarfod â Katie gyntaf yn The Place, cefais fy ysbrydoli gan eu gweledigaeth i ymgysylltu â’r gymuned, i feithrin sgiliau a hyder a hefyd i leihau unigrwydd ac arwahanrwydd.”
Mae Katie yn rhoi clod i gyfranogiad Egin, yn enwedig y cysylltiad ag Aimee a’u mentor penodedig Poppy Nicol, fel trobwynt allweddol. Dechreuodd eu syniad ddatblygu gyda chanllawiau ymarferol, anogaeth a chefnogaeth strwythuredig.
“Mae fel rhywun yn dweud, ‘Ie, gallwch chi wneud hyn – a dyma sut.’”
Lle roedd y grŵp ar un adeg yn dibynnu’n llwyr ar rannu sgiliau dan arweiniad cyfoedion, mae ganddyn nhw gyfeiriad cliriach bellach. Maen nhw wedi tyfu o ran hyder ac yn croesawu cyfranwyr gwybodus i gefnogi dysgu ar y safle. Gyda chymorth Egin, maen nhw wedi derbyn hyfforddiant yn y pethau sylfaenol – fel pa gnydau sy’n tyfu’n dda gyda’i gilydd a’r theori y tu ôl i blannu – gan ysbrydoli tyfwyr tro cyntaf i fynd ati.
Tyfu cysylltiadau cymunedol
Un o uchafbwyntiau mawr gweithio gydag Egin oedd ymweliad grŵp â Coed Hills, lle rhoddodd eu mentor Poppy daith o amgylch y gerddi. Sbardunodd yr ymweliad chwilfrydedd a syniadau ffres ymhlith y cyfranogwyr.
“Roedd pobl yn gofyn cwestiynau, wedi’u hysbrydoli gan sut maen nhw’n gwneud pethau.”
Fel mae Poppy yn ei ddweud,
“Mae wedi bod yn wych gweld Plot 4 yn tyfu o nerth i nerth, ac rwy’n teimlo’n freintiedig i fod wedi cefnogi’r grŵp gyda’r teithiau maes a’r mentora.”
Mae’r grŵp hefyd wedi meithrin cymuned rithwir gref trwy grŵp WhatsApp, lle mae aelodau’n rhannu diweddariadau a lluniau wythnosol – gan gadw hyd yn oed yr ymwelwyr achlysurol mewn cysylltiad. Gyda chyllid grant Egin, mae’r grŵp bellach yn datblygu blog i arddangos eu taith a gwahodd cyfranogiad ehangach.
Carreg filltir falch oedd trawsnewid eu Polytunnel – prosiect corfforol heriol a ddaeth yn symbol o waith tîm a gwydnwch. Mae’r grŵp hefyd wedi sefydlu rhwydwaith anffurfiol gyda Coed Hills a Global Gardens – prosiect tyfu lleol arall y mae Poppy yn ei gydlynu – er mwyn rhannu adnoddau a chreu ymdeimlad o undod. Mewn gwirionedd, mae Poppy bellach yn cyd-hwyluso’r gyfres Ediculture gyda Stephen Watts; wyth gweithdy yn cael eu cynnal ym Mhlot 4 wedi’u teilwra ar gyfer dysgu a thyfu’n gynaliadwy ymhlith pynciau eraill.
Twf personol a grymuso
I Katie, mae cefnogaeth Egin wedi newid ei bywyd, gan ei galluogi i symud o fod yn wirfoddolwr i fod yn weithiwr. Yn ogystal â chefnogaeth ymarferol, mae hi’n tynnu sylw at effaith emosiynol derbyn mentora:
“Mae Aimee yn gefnogol iawn, mae hi’n deall ein heriau. Mae gwybod bod rhywun yno sy’n credu yn yr hyn rydyn ni’n ei wneud yn golygu cymaint.”
Mae hi hefyd wedi cydnabod cysylltiad personol cynyddol â garddio:
“Mae fy mysedd gwyrdd wedi tyfu – dyma fy angerdd nawr. Mae’n lle diogel i bawb ei fwynhau, dechreuwyr fel fi neu arddwyr profiadol. Croeso i bawb.”
Y newid mwyaf arwyddocaol?
“Posibiliadau. Agorodd ddrws. Ac fe greodd gysylltiad â’n cymuned leol.”
Lle roedd ymdeimlad o ynysu ar un adeg, mae yna berchnogaeth a rennir, dysgu o#r ddeutu, a thrigolion mwy grymus.
Cymryd stoc
Wrth fyfyrio ar eu dyddiau cynnar, mae Katie yn cofio teimlo fel dechreuwr, yn dal y grŵp at ei gilydd gyda gwybodaeth gyfyngedig. Nawr, mae hi’n teimlo ei bod wedi’i chefnogi, bod ganddi’r adnoddau, ac wedi’i hamgylchynu gan eraill sy’n cyfrannu gwybodaeth ac egni.
“Dydyn ni ddim wedi ein hynysu mwyach. Rydyn ni’n gweithio gyda’n gilydd – mae’n system gymorth enfawr.”
Fel mae Aimee yn crynhoi,
“Mae Katie wedi gweithio’n galed i ddatblygu’r grŵp a’r prosiect ac mae’n wych gweld y prosiect hwn yn mynd o nerth i nerth. Edrychaf ymlaen at weld sut mae’r prosiect hwn yn datblygu dros amser.”
Un maes maen nhw’n gobeithio ei archwilio ymhellach yw Cymuned Ar-lein Egin – gan gydnabod ei botensial i gysylltu â grwpiau eraill ledled Cymru.
Mae taith Plot 4 yn dangos beth all dyfu pan gaiff syniad uchelgeisiol ei feithrin gan y gefnogaeth gywir. Gyda mentora a chyllid Egin, maen nhw wedi troi potensial yn arfer – gan adeiladu cymuned fwy gwyrdd a chysylltiedig, un hedyn a darn o bridd ar y tro.
Ymwelwch â gwefan Plot4 yma, neu dilynwch nhw ar Instagram. Os hoffech chi gymryd rhan, neu hyd yn oed roi planhigion, offer neu arian ar gyfer lluniaeth, cysylltwch â Katie.
Comments are closed.